Stefan van Tongeren - Thematrekker 'Energiebesparing'

thematrekker vecg energiebesparing

Stefan van Tongeren woont in Geldermalsen en is daar actief voor energiecoöperatie 11 duurzaam. Daarnaast is hij projectmanager van het Regionale Energieloket. Hij is vooral geïnteresseerd in het gedragsvraagstuk dat bij dit thema een grote rol speelt.
"De coöperaties moeten de vraag lostrekken. Massa maken dan ben je ook interessant voor de markt."

in

Stefan van Tongeren

"Van keukentafeltool naar sociale innovatie"

"Ik woon in Geldermalsen en werk als zelfstandig projectmanager en energieadviseur. Momenteel ben ik projectmanager van regionaal energieloket 'Het Nieuwe Wonen Rivierenland' en verder actief op het gebied van energiebesparing in de gebouwde omgeving binnen het Gelders Energie Akkoord en de VECG. Daarnaast maak ik deel uit van het bestuur van energiecoöperatie 11 duurzaam (gemeente Geldermalsen), de landelijke Coöperatie Hoom en de Gebiedscoöperatie Rivierenland.
Ik werk al meer dan 15 jaar op het thema energiebesparing en duurzaam ondernemen en heb veel regionale en doelgroepspecifieke projecten ontwikkeld en uitgevoerd. Na in 2010 de opleiding Transitiemanagement bij Jan Rotmans (Dutch Research Institute For Transitionmanagement (DRIFT)) te hebben gevolgd, ben ik geïnspireerd geraakt door lokale vraaggestuurde initiatieven en verandering van onderaf om de energietransitie te versnellen."

Waarom ben je thematrekker 'energiebesparing'?

Ik ben naast mijn inhoudelijke kennis, gefascineerd door het sociale gedrag van mensen op dit thema. Hoe activeer je mensen? Op grote schaal energiebesparing realiseren, is complex. Het onderwerp moet aansluiten bij persoonlijke drijfveren. Daar geloof ik erg in, dat is de manier om mensen mee te krijgen. Daarnaast krijg ik energie van het enthousiasme van anderen op dit thema en vind ik het leuk om dit complexe onderwerp te simplificeren. Een technisch verhaal te vertellen zonder techniek te noemen. Het gaat uiteindelijk om sociale innovatie. Waarom veranderen mensen wel of niet?
Het rendement van spouwmuurisolatie is veel groter dan van de aanschaf van zonnepanelen. Toch vinden bewoners 20 euro uitgeven voor een energiecoach al snel te veel.

Welke vragen leven er op dit thema?

Energiebesparing is vooral een marketingvraagstuk. Het is niet eenvoudig om een verdienmodel te vinden op dit thema. Bijvoorbeeld: mensen vinden 20 euro betalen voor een energiecoach al snel te veel. Terwijl het rendement van bijvoorbeeld spouwmuurisolatie veel groter is dan van zonnepanelen op je dak. Hoe creëren we een grootschalige vraag?
Energiecoöperaties kunnen de vraag lostrekken doordat ze een vertrouwensband hebben met bewoners. Ze kunnen zich inzetten voor betaalbare en professionele energieadvisering, intermediair zijn tussen vraag en aanbod. Een grote achterban is daarbij van belang. Massa maken: dan ben je ook interessant voor marktpartijen. Overigens denk ik dat je op dit onderwerp niet alles aan de markt kan overlaten. Op dit thema moet de overheid ook bijspringen door mee te financieren. Zoals nu bijvoorbeeld gebeurt in Rivierenland waar de helft van het bedrag voor een Energieneutraal advies door de overheid wordt betaald.

De lokale energieloketten vormen een kans voor energiecoöperaties. (voorbeelden zijn ELMG, HNWR, .) Hier komt vraag en aanbod samen. Het is belangrijk om het aanbod beter op de vraag af te stemmen. De professionals op het gebied van energieadviezen zijn vaak ontevreden over de kwaliteit van de uitvoering. Neem 'Van het gas af' bijvoorbeeld. De mate van isolatie is belangrijk om af te stemmen op de andere maatregelen. Maar de bouwketen is helemaal opgeknipt, iedereen heeft zijn eigen specialiteit. Er zijn weinig bedrijven die alles in huis hebben en een integrale oplossing kunnen bieden.

Een snelle energietransitie: hoe maakt de VECG het verschil?

De eerste tien jaar in mijn werk als energieadviseur trok ik projecten vanuit overheden, brancheorganisaties. Dat was veel meer aanbodgericht, je regeert als het ware over de doelgroep heen, zo van: "Dit is goed voor je". Lokale burgerinitiatieven gaan daar aan voorbij. Het is voor een snelle energietransitie van belang dat het onderwerp 'geaard' is in de samenleving. Ik geloof niet in duurzaamheid van bovenaf opgelegd. Ik ben zelf initiatiefnemer geworden en zocht bondgenoten op in Geldermalsen waarmee ik de coöperatie '11duurzaam'  heb opgericht. In de provincie begon ik met de werkplaats Energiebesparing.

De VECG versterkt bewonersinitiatieven door onderling kennis uit te wisselen en samen te doen. Er is ruimte voor evaluatie. We willen ook het lerend vermogen vergroten door te leren van de dingen die niet werken. We zijn er in eerste instantie voor de burger.  Dat vind ik een hele belangrijke: luisteren naar de leden en naar de behoeftes. De VECG kan verbinden en goede kennis uitwisselen, het is een groot innovatielab. Heel veel druppels samen, vormen een krachtige beweging.

De VECG is ook van belang in het hele traject om van het aardgas af te gaan. Daarin gaan we de leden ondersteunen door bijvoorbeeld cursussen en toegepaste kennis aan te bieden. De VECG kan op provinciaal niveau meepraten en de leden vertegenwoordigen.

Welke mooie resultaten kun je noemen?

Het succes van de warmtescan aanpak. Meerdere energiecoöperaties zijn hiermee actief en verzorgden al honderden scans voor huiseigenaren. Daarnaast ben ik trots op de ontwikkeling van de opleiding 'Van Integraal naar Energieneutraal' voor (semi)professionals en diverse andere tools en hulpmiddelen. Ook zijn er diverse succesvolle doelgroepgerichte aanpakken te benoemen. De afgelopen jaren is de aandacht voor energiebesparing als thema gegroeid binnen energiecoöperaties, een succes op zich!"

Wat staat er op jouw wensenlijstje voor de komende tijd?

Dat zijn nogal wat onderwerpen! Specifiek wil ik een op maat gemaakt CRM systeem, voor de 'klantreis' energiebesparing en alle andere producten van een energiecoöperatie. Daarnaast: de uitwerking van businesscases voor wijk- en doelgroepgerichte aanpakken. Ook op het lijstje: een blauwdruk voor succesvolle samenwerking tussen lokale energiecoöperaties, overheden en bedrijfsleven. Verder wil ik bijdragen aan een grootschalige uitrol van 'energieneutraal/gasloos' adviezen. Genoeg te doen!